เจดีย์ทรงยอดดอกบัวตูม วัดเจดีย์ยอดทอง จ.พิษณุโลก: หลักฐานทางศิลปกรรมในยุคสุโขทัย

ปีที่ 14 (2561) ฉบับที่ 1มกราคม - มิถุนายน

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษารูปแบบทางศิลปะและกำหนดอายุเจดีย์ทรงยอดดอกบัวตูม ที่วัดเจดีย์ยอดทอง จังหวัดพิษณุโลก ด้วยการใช้ระเบียบวิธีวิจัยทางประวัติศาสตร์ศิลปะในการวิเคราะห์ผัง รูปแบบของเจดีย์ และความสัมพันธ์กับคุณลักษณะสำคัญของเจดีย์ทรงยอดดอกบัวตูมอื่น ๆ ในสมัยสุโขทัย จากการศึกษาได้ข้อเสนอว่า รูปแบบทางศิลปะของเจดีย์ที่วัดเจดีย์ยอดทองสะท้อนให้เห็นถึงอิทธิพลสำคัญของเจดีย์ทรงยอดดอกบัวตูมที่วัดเจดีย์เจ็ดแถว อำเภอศรีสัชนาลัย จังหวัดสุโขทัย และแผนผังของวัดเจดีย์ยอดทอง ที่มีเจดีย์เป็นศูนย์กลางของวัดควบคู่กับวิหาร ล้อมรอบด้วยคูน้ำ ซึ่งใช้ในการกำหนดเขตศักดิ์สิทธิ์ของวัด ได้แสดงให้เห็นถึงรูปแบบแผนผังของวัดที่พบได้ทั่วไปในยุคสมัยสุโขทัย ข้อสรุปเหล่านี้นำไปสู่การกำหนดอายุของเจดีย์ทรงยอดดอกบัวตูมที่วัดเจดีย์ยอดทองว่าน่าจะอยู่ในช่วงต้นพุทธศตวรรษที่ 20 ก่อนหน้าที่อาณาจักรอยุธยาจะขยายอิทธิพลทั้งในทางการเมืองและศิลปะเข้ามายังเมืองพิษณุโลก

 

คำสำคัญ : เจดีย์ทรงยอดดอกบัวตูม, จังหวัดพิษณุโลก, ยุคสุโขทัย, หลักฐานทางศิลปกรรม, ต้นพุทธศตวรรษที่ 20

Abstract

This article aims to study the artistic style and the dating of the lotus-bud style chedi at Wat Chedi Yod Thong in Phisanulok Province. By using the art history research methodology to analyze the ground plan, style of chedi and its relations to defining characteristics of other lotus-bud style chedies during the Sukhothai period, this paper argues that the artistic style of the chedi at Wat Chedi Yod Thong reflects the strong influence of the lotus-bud style chedi at Wat Chedi Chet Theo, Sri Satchanalai, Sukhothai province and the ground plan of Wat Chedi Yod Thong having chedi at the center together with the vihara or shrine hall and surrounded by water which designated the sacred area of the temple demonstrates the popular style of ground plan of the Sukhothai period. All of these seem to suggest that the dating of the lotus-bud style chedi at Wat Chedi Yod Thong should be around early 15th century A.D. before the Ayutthaya kingdom extended both political power and artistic influence on Phitsanulok.

 

Keywords : Lotus-bud style chedi, Phisanulok province, Sukhothai period, Art evidence, Early 15th century A.D.

Download .pdf 69

ปีที่ 14 (2561) ฉบับที่ 1


มกราคม - มิถุนายน 2561

ISSN: 1686-9192